Sosyal Güvenlik Kurumu, milyonlarca emekliyi ve çalışanı yakından ilgilendiren emekli maaşı sisteminde kapsamlı bir değişiklik için düğmeye bastı. Uzun süredir kamuoyunda tartışılan “çok prim ödeyenle az prim ödeyenin benzer maaş alması” sorununa çözüm getirmesi beklenen yeni çalışma, emeklilik sisteminde dengeleri değiştirecek nitelikte görülüyor. En düşük emekli maaşının 20 bin liraya yükseltilmesinin ardından başlatılan bu süreçte, maaş hesaplamalarında prim gün sayısının belirleyici unsur haline gelmesi hedefleniyor.
Prim Gün Sayısı Maaş Hesabında Merkeze Alınıyor
Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal’ın paylaştığı bilgilere göre SGK, yeni sistemde ödenen prim gününü emekli maaşlarının ana kriteri olarak konumlandırmayı planlıyor. Mevcut uygulamada uzun yıllar çalışıp yüksek prim ödeyenlerle, daha kısa süre prim yatıranların benzer maaşlar alabilmesi ciddi bir adaletsizlik olarak değerlendiriliyor. Bu nedenle kurum, prim gün sayısına göre kademeli ve daha hakkaniyetli bir maaş yapısı üzerinde çalışıyor.
Bal, bu düzenlemenin özellikle yüksek prim ödeyen sigortalıların beklentilerini karşılamayı amaçladığını ifade ediyor. Yeni modelde çalışma süresi uzadıkça ve ödenen prim arttıkça emekli maaşının da buna paralel şekilde yükselmesi öngörülüyor. Böylece sistemin hem daha şeffaf hem de daha teşvik edici bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.
En Düşük Emekli Maaşı Uygulamasının Genişlemesi Dikkat Çekiyor
Türkiye’de en düşük emekli maaşı uygulaması ilk kez 2019 yılında hayata geçirildiğinde yaklaşık 1 milyon kişiyi kapsıyordu. O dönemde 1.000 lira olarak belirlenen bu tutar, zaman içerisinde yapılan artışlarla bugünkü seviyesine ulaştı. Ancak aradan geçen yıllarda bu uygulamadan yararlanan kişi sayısının 5 milyona çıkması, sistemde yapısal sorunlar olduğuna işaret ediyor.
Murat Bal, bu artışın olumlu bir tablo sunmadığını belirterek, çok sayıda emeklinin taban maaşa mahkûm kalmasının sosyal güvenlik sistemi açısından sağlıklı olmadığını vurguluyor. SGK’nın başlattığı yeni çalışmanın temel hedeflerinden biri de bu tabloyu tersine çevirmek ve emekli maaşlarını yukarı doğru kademeli bir yapıya oturtmak olarak öne çıkıyor.
Kök Maaşlar ve Aylık Bağlama Oranları Yeniden Gündemde
Emekli maaşlarındaki en büyük sorunlardan biri de kök maaşların düşük seviyelerde kalması. Günümüzde birçok emeklinin kök maaşı 11-12 bin lira bandında bulunuyor. 20 bin liralık en düşük emekli maaşı ise Hazine desteğiyle tamamlanıyor. Uzmanlara göre bu durum, uzun vadede sistemin sürdürülebilirliği açısından risk oluşturuyor.
Bal, özellikle 2008 yılında yapılan düzenlemelerle aylık bağlama oranlarının ciddi biçimde düşürüldüğünü hatırlatıyor. Geçmişte çalışanların emekli olduklarında maaşlarının büyük bir kısmını alabildiğini, ancak bu oranın zamanla gerilediğini ifade eden Bal, bunun emekliler için önemli bir gelir kaybına yol açtığını dile getiriyor. Yeni çalışmada bu oranların etkisinin dolaylı olarak telafi edilmesi amaçlanıyor.
SGK’nın Hedefi Daha Dengeli ve Sürdürülebilir Bir Sistem
Türkiye genelinde ortalama emekli maaşının 25 bin liranın altında kalması, SGK’nın üzerinde çalıştığı düzenlemenin neden bu kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor. Kurumun amacı, hem bütçe disiplinini koruyan hem de emeklilerin alım gücünü gözeten bir model oluşturmak. Prim gününe dayalı yeni yapı sayesinde, uzun süre çalışanların sistem içinde daha güçlü bir karşılık alması bekleniyor.
Uzmanlar, SGK bünyesinde yürütülen bu çalışmanın tamamlanmasının ardından detayların kamuoyuyla paylaşılacağını belirtiyor. Özellikle mevcut 20 bin liralık en düşük emekli maaşının korunması ve yeni sistemde geriye gidiş olmaması, en kritik başlıklar arasında yer alıyor. Yapılacak düzenlemenin milyonlarca emeklinin gelir dengesini doğrudan etkilemesi nedeniyle, sürecin yakından takip edildiği görülüyor.
Emeklilik sisteminde atılması planlanan bu adım, yalnızca mevcut emeklileri değil, gelecekte emekli olacak çalışanları da yakından ilgilendiriyor. SGK’nın hazırladığı yeni modelin, prim ödeme alışkanlıklarını da değiştirmesi ve kayıtlı istihdamı teşvik etmesi bekleniyor.
