Kurulan Şirket Sayısında Yıllık Gerileme Yaşandı
Türkiye ekonomisinde yavaşlama sinyalleri, şirket kuruluş verilerine de yansımış durumda. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından açıklanan 2025 yılı ilk çeyrek verilerine göre, yılın ilk üç ayında kurulan şirket sayısı, 2024'ün aynı dönemine kıyasla yüzde 3,6 oranında azaldı. Aynı süreçte kooperatif kuruluşlarında da dikkate değer bir düşüş yaşanarak yüzde 23,8’lik bir gerileme görüldü. Buna karşın, bireysel ticari işletmelerde yüzde 9,6'lık bir artış kaydedildi. Öte yandan, kapanan şirket sayısının da artması dikkat çekti. 2025’in ilk üç ayında kapanan şirketlerde yüzde 5,6, kapanan kooperatiflerde ise yüzde 1 oranında artış yaşanırken, kapanan gerçek kişi ticari işletmelerde yüzde 12,3’lük bir azalma kaydedildi.
Mart 2025 özelinde incelendiğinde ise, kurulan şirket sayısı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 4,7 azaldı. Kooperatif kuruluşları da aynı dönemde yüzde 21,2 oranında düştü. Ancak gerçek kişi ticari işletme sayısında yüzde 14,2 oranında bir artış olduğu görüldü. Aynı ayda kapanan şirket sayısı yüzde 15,1 oranında yükselirken, kapanan kooperatiflerde yüzde 2,8’lik bir artış kaydedildi. Kapanan bireysel işletmeler ise yüzde 16,5 oranında azaldı. Bu veriler, ekonomide yeni girişimlerin azalırken mevcut işletmelerin kapanışlarında da bir hareketlilik yaşandığını gösteriyor. Ayrıca, bir önceki aya kıyasla kurulan şirket sayısında yüzde 8,3’lük, kurulan bireysel işletmelerde yüzde 11,1’lik ve kurulan kooperatiflerde ise yüzde 1,1’lik bir azalış görüldü.
Sermaye Rakamlarında Dikkat Çeken Düşüş
Şirketlerin kuruluşunda görülen sayı düşüşleri, sermaye miktarlarına da yansıdı. 2025 yılı başından itibaren toplam 29.074 şirket ve kooperatif kuruldu. Bu kuruluşların büyük çoğunluğunu, yüzde 86,5 oranla limited şirketler oluştururken, anonim şirketlerin oranı yüzde 11,4, kooperatiflerin oranı ise yüzde 2,1 olarak kayıtlara geçti. Kurulan limited şirketler toplam sermayenin yüzde 58’ini, anonim şirketler ise yüzde 42’sini temsil etti. Mart 2025’te kurulan şirketlerin toplam sermayesi, şubat ayına kıyasla yüzde 41,5 oranında azaldı. Bu düşüş, ekonomideki durağanlığın sermaye büyüklüğüne de doğrudan yansıdığını ortaya koyuyor.
Mart ayında şirket ve kooperatif kuruluşlarında en yoğun il İstanbul’da gerçekleşti. Toplam kuruluşların yüzde 35,6’sı İstanbul’da, yüzde 11,6’sı Ankara’da ve yüzde 6,5’i İzmir’de kuruldu. Türkiye'nin tüm illerinde şirket kuruluşu gerçekleşmiş olsa da, bu oranlar büyük şehirlerin ekonomik faaliyetlerdeki ağırlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Mart 2025 verilerine göre, 8.557 yeni şirket ve kooperatif faaliyete geçti. Sektörel dağılım incelendiğinde ise, ticaret sektörünün 2.605 kuruluşla lider olduğu görüldü. Bunu 1.181 işletmeyle inşaat sektörü ve 1.176 işletmeyle imalat sektörü takip etti. Bireysel girişimlerde de inşaat, toptan-perakende ticaret ve imalat sektörleri ön planda yer aldı.
Yabancı Sermayeli Şirketler ve Kooperatiflerdeki Gelişmeler
Mart 2025 döneminde kurulan yabancı ortak sermayeli şirketlerde de dikkat çekici veriler bulunuyor. Bu ayda toplam 462 yabancı ortaklı şirket kurulurken, bunların 256’sı Türk ortaklı, 22’si Çin ortaklı, 17’si ise İran ortaklı olarak faaliyete başladı. Yabancı sermayeli kuruluşların büyük kısmını limited şirketler oluşturdu; 397 kuruluş limited şirket, 65 kuruluş ise anonim şirket yapısında kuruldu. Kurulan yabancı ortak sermayeli şirketlerin yüzde 80,1’i yabancı sermaye payına sahip oldu. Bu şirketler arasında uzmanlaşmamış toptan ticaret, bilgisayar programlama ve lokanta işletmeciliği gibi sektörlerde faaliyet gösterenlerin ağırlıkta olduğu görüldü.
Kooperatifler özelinde bakıldığında ise, Mart 2025’te kurulan 182 kooperatifin 122’si konut yapı kooperatifi olarak faaliyete geçti. Bunun yanı sıra 29 işletme kooperatifi ve 12 tarımsal kalkınma kooperatifi kuruldu. Bu durum, inşaat sektöründeki bireysel girişim artışıyla birlikte konut yapı kooperatiflerine olan ilginin sürdüğünü gösteriyor. Öte yandan, kapanan şirket ve kooperatiflerin de sektörel dağılımı incelendiğinde toptan ve perakende ticaret ile imalat ve inşaat sektörlerinin öne çıktığı gözlemleniyor.
Genel olarak değerlendirildiğinde, 2025’in ilk çeyrek verileri, ekonomik aktivitede bir yavaşlama yaşandığını ve yeni girişimlerin hem sayı hem de sermaye bakımından düşüş eğiliminde olduğunu ortaya koyuyor. Önümüzdeki dönemlerde ekonomik göstergelerin nasıl bir yön izleyeceği ise alınacak ekonomik önlemler ve küresel piyasa koşullarına bağlı olacak gibi görünüyor.
